Cách đây vài năm, khái niệm UAV và Drone (thiết bị bay không người lái) còn khá mới mẻ với bà con. Nhưng hiện nay, chỉ cần về các vùng trọng điểm lúa như Kiên Giang, Đồng Tháp hay Thái Bình, không khó để nghe tiếng cánh quạt vo ve trên bầu trời. Nông dân gọi dân dã là “máy bay xịt thuốc”, còn giới chuyên môn gọi là UAV (Unmanned Aerial Vehicle).
Lợi ích của UAV và Drone là không thể bàn cãi. Một chiếc máy bay có thể phun thuốc xong 1 mẫu ruộng chỉ trong 10-15 phút, việc mà trước đây 2-3 nhân công phải lội bùn cả buổi sáng mới xong. Quan trọng hơn, nó giúp bà con tránh xa việc hít phải hơi thuốc độc hại.
Tuy nhiên, thực tế sử dụng UAV và Drone tại Việt Nam đang tồn tại nhiều bất cập. Phần lớn thiết bị là hàng nhập, nhiều Hợp tác xã (HTX) bỏ ra hàng trăm triệu đồng mua máy, nhưng bay được vài vụ là hỏng, tìm linh kiện thay thế “đỏ mắt” không thấy.
Thêm vào đó là vấn đề an toàn. Việc vận hành UAV và Drone hiện nay chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền miệng. Người trước dạy người sau, hoặc đào tạo ngắn hạn, thiếu kiến thức bài bản về luồng tuyến, khí động học hay quy định vùng cấm bay. Không ít vụ việc drone rơi trúng đường dây điện, rơi xuống khu dân cư đã xảy ra, gây tâm lý lo ngại cho chính quyền địa phương.
FPT bắt tay Nhật Bản: Lời giải cho bài toán chuẩn hóa
Đứng trước bối cảnh đó, cái bắt tay chiến lược giữa Tập đoàn công nghệ FPT và Hiệp hội JUIDA (Nhật Bản) mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Mục tiêu cốt lõi của việc FPT bắt tay Nhật Bản phát triển UAV và Drone không chỉ là bán máy bay, mà là xây dựng một hệ sinh thái chuẩn mực cho ngành này tại Việt Nam.
Tại sao lại là Nhật Bản? Vì Nhật Bản là quốc gia đi đầu thế giới về ứng dụng UAV và Drone trong nông nghiệp với những tiêu chuẩn an toàn cực kỳ khắt khe. Sự hợp tác này mang lại 3 lợi ích sát sườn cho thị trường Việt Nam:
1. Chuẩn hóa chất lượng thiết bị: Thay vì sử dụng các loại máy trôi nổi, nhập khẩu, sự hợp tác này sẽ thúc đẩy việc sản xuất và lắp ráp các dòng UAV và Drone có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm định chất lượng kỹ càng trước khi xuất xưởng tại Việt Nam.
2. Đào tạo phi công theo chuẩn quốc tế: Vận hành UAV và Drone chở bình thuốc nặng 30-40kg không giống như lái máy bay đồ chơi. Thông qua sự hợp tác này, các chương trình đào tạo lái máy bay nông nghiệp chuẩn Nhật Bản sẽ được đưa về Việt Nam. Các tổ bay của HTX sẽ được học bài bản: từ cách pha thuốc, cách bay tránh vật cản, đến xử lý tình huống khẩn cấp khi mất tín hiệu.
3. Công nghệ thông minh (AI) tích hợp: FPT, với thế mạnh công nghệ, sẽ tích hợp trí tuệ nhân tạo vào các thiết bị này. Những chiếc UAV và Drone thế hệ mới không chỉ biết phun thuốc mà còn biết quan sát, đánh giá đồng ruộng. Chúng có thể phát hiện sớm đạo ôn, rầy nâu qua camera chuyên dụng, giúp bà con dập dịch ngay khi mới chớm nở.
Cơ hội cho Hợp tác xã và Nông dân chuyên nghiệp
Việc FPT bắt tay Nhật Bản phát triển UAV và Drone mở ra một sân chơi mới, chuyên nghiệp hơn cho các HTX nông nghiệp và các tổ dịch vụ bay.
Nâng cấp đội hình sản xuất: Đối với các HTX đang có ý định đầu tư máy bay, đây là thời điểm vàng. Thay vì mua máy lẻ tẻ, HTX có thể tiếp cận các dòng UAV và Drone chuẩn hãng với sự hỗ trợ kỹ thuật từ các tập đoàn lớn. Một đội bay chuyên nghiệp, có chứng chỉ, có thiết bị chuẩn sẽ dễ dàng ký kết các hợp đồng phun thuốc, rải phân quy mô lớn cho cả cánh đồng mẫu lớn, thay vì chỉ bay thuê nhỏ lẻ cho từng hộ.
Giải quyết bài toán giấy phép bay: Đây là nỗi đau đầu của nhiều anh em làm nghề bay. Theo quy định mới (Nghị định 288/2025/NĐ-CP), việc xin phép bay ngày càng chặt chẽ. Tuy nhiên, nếu sử dụng các thiết bị UAV và Drone đã được kiểm định, do các phi công có bằng cấp điều khiển (được đào tạo từ chương trình hợp tác Việt – Nhật), thì uy tín của đơn vị vận hành sẽ tăng lên rất nhiều. Cơ quan quản lý (Ban chỉ huy quân sự địa phương) sẽ có cơ sở để tin tưởng và tạo điều kiện cấp phép bay thuận lợi hơn.
Cán bộ khuyến nông có thêm công cụ hỗ trợ: Với cán bộ địa phương, sự phổ biến của UAV và Drone chất lượng cao sẽ hỗ trợ đắc lực trong công tác quản lý. Các thiết bị này có thể bay giám sát đê điều, thống kê diện tích thiệt hại do bão lũ một cách chính xác mà sức người khó làm được.
Tương lai của nông nghiệp công nghệ cao
Câu chuyện FPT bắt tay Nhật Bản phát triển UAV và Drone không chỉ dừng lại ở chiếc máy bay phun thuốc.
Trong tương lai gần, chúng ta sẽ thấy những chiếc UAV và Drone khổng lồ (Heavy-lift Drones) có thể cẩu cả tấn cam, vải thiều từ trên đồi cao xuống điểm tập kết, giải phóng sức lao động nặng nhọc cho bà con vùng cao. Hay những đàn UAV và Drone nhỏ bé bay rà soát từng gốc lúa để dự báo năng suất trước cả tháng thu hoạch.
Việc ứng dụng công nghệ bài bản từ Nhật Bản, kết hợp với trí tuệ Việt Nam của FPT, hứa hẹn sẽ đưa thị trường UAV và Drone Việt Nam thoát khỏi tình trạng manh mún, tự phát. Đây là cơ sở để nền nông nghiệp nước nhà cất cánh, hướng tới sự an toàn, bền vững và hiệu quả kinh tế cao.
