Trong hoạt động logistics, vận chuyển hàng hóa thường phụ thuộc nhiều vào hệ thống đường bộ, đường thủy hoặc đường hàng không truyền thống. Tuy nhiên, tại những khu vực có địa hình phức tạp, hạ tầng giao thông hạn chế hoặc vị trí giao hàng khó tiếp cận, các phương thức vận chuyển thông thường có thể gặp nhiều khó khăn.
Sự phát triển của máy bay vận chuyển hàng hóa không người lái đang mở ra một phương án mới cho những bài toán vận chuyển đặc thù.
Không cần người ngồi trên phương tiện, không phụ thuộc hoàn toàn vào đường bộ và có khả năng tiếp cận nhiều khu vực khó, drone chở hàng đang được quan tâm trong các lĩnh vực như xây dựng, logistics, nông nghiệp, công nghiệp và cứu hộ.
Vậy máy bay vận chuyển hàng hóa là gì, hoạt động như thế nào và có thể ứng dụng trong những trường hợp nào?
Máy bay vận chuyển hàng hóa là gì?
Máy bay vận chuyển hàng hóa là phương tiện bay được thiết kế hoặc cấu hình để mang hàng hóa từ một địa điểm đến địa điểm khác mà không cần phi công trực tiếp điều khiển trên máy bay.
Trong thực tế, nhóm phương tiện này thường được gọi bằng nhiều tên khác nhau như:
- Drone vận chuyển hàng hóa
- Drone chở hàng
- UAV vận chuyển hàng hóa
- Máy bay chở hàng không người lái
- Drone logistics
Khác với drone dùng để chụp ảnh, khảo sát hoặc phun thuốc, drone vận chuyển hàng hóa được thiết kế tập trung vào khả năng mang tải và đưa hàng hóa đến đúng vị trí cần thiết.
Tùy vào thiết kế của từng loại máy bay, hàng hóa có thể được vận chuyển bằng thùng chứa, giá đỡ, móc treo hoặc các hệ thống nâng hạ chuyên dụng.
Vì sao cần máy bay vận chuyển hàng hóa?
Trong một hệ thống logistics thông thường, xe tải có thể đảm nhiệm phần lớn nhu cầu vận chuyển hàng hóa trên đường bộ.
Tuy nhiên, không phải địa điểm nào cũng có điều kiện giao thông thuận lợi.
Ví dụ:
- Công trường nằm trên khu vực đồi núi.
- Khu vực khai thác hoặc xây dựng chưa có đường hoàn chỉnh.
- Trang trại nằm ở vị trí khó tiếp cận.
- Khu vực bị chia cắt bởi sông, suối.
- Địa hình có nhiều chướng ngại vật.
- Khu vực cần vận chuyển hàng hóa trong thời gian ngắn.
- Điểm giao hàng không có đủ diện tích cho phương tiện vận tải thông thường.
Trong những trường hợp này, việc vận chuyển bằng đường bộ có thể cần nhiều thời gian và nhân lực để đưa hàng đến điểm cuối.
Máy bay vận chuyển hàng hóa có thể tạo ra một tuyến vận chuyển trực tiếp trên không, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận đến những khu vực mà phương tiện mặt đất gặp hạn chế.
Máy bay vận chuyển hàng hoá hoạt động như thế nào?
Một nhiệm vụ vận chuyển bằng drone thường gồm một số bước cơ bản.
1. Chuẩn bị hàng hóa
Hàng hóa được kiểm tra về:
- Khối lượng.
- Kích thước.
- Trọng tâm.
- Cách đóng gói.
- Phương án cố định vào máy bay.
Việc phân bổ hàng hóa phù hợp rất quan trọng vì tải trọng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng bay mà còn liên quan đến sự ổn định của phương tiện.
2. Cất cánh
Các mẫu drone vận chuyển hàng hóa dạng đa cánh quạt có khả năng cất cánh thẳng đứng.
Điều này giúp giảm yêu cầu về không gian cất cánh so với máy bay cần đường băng.
Đây cũng là một trong những yếu tố giúp drone có thể được triển khai tại nhiều khu vực có diện tích hạn chế.
3. Vận chuyển đến điểm nhận
Sau khi cất cánh, drone di chuyển đến khu vực giao hàng theo tuyến bay được thiết lập.
Hệ thống điều khiển, định vị và cảm biến trên máy bay giúp hỗ trợ người vận hành trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Tùy từng loại thiết bị, drone có thể được trang bị các công nghệ hỗ trợ định vị, phát hiện vật cản và duy trì ổn định khi bay.
4. Đưa hàng xuống
Đây là một trong những điểm khác biệt đáng chú ý giữa drone vận chuyển hàng hóa và drone thông thường.
Tùy thiết kế, hàng hóa có thể được:
Hạ cùng máy bay:
Drone bay đến vị trí nhận, sau đó hạ cánh để giao hàng.
Hạ bằng hệ thống tời:
Drone giữ vị trí trên không và đưa hàng hóa xuống thông qua dây hoặc cơ cấu nâng hạ chuyên dụng.
Phương án thứ hai đặc biệt hữu ích khi điểm giao hàng không có đủ không gian để máy bay hạ cánh.
Máy bay vận chuyển hàng hóa có thể ứng dụng ở đâu?
Khả năng tiếp cận bằng đường hàng không giúp drone chở hàng có tiềm năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực.
1. Vận chuyển hàng hóa tại khu vực đồi núi
Địa hình đồi núi thường có đường nhỏ, độ dốc cao hoặc nhiều khu vực không có đường giao thông.
Việc vận chuyển vật tư bằng xe có thể cần đi theo những tuyến đường vòng hoặc phải sử dụng nhiều nhân lực để trung chuyển.
Drone có thể tạo ra tuyến vận chuyển trực tiếp hơn giữa điểm xuất phát và điểm nhận, trong phạm vi điều kiện khai thác cho phép.
Đây là một trong những nhóm ứng dụng phù hợp để nghiên cứu máy bay vận chuyển hàng hóa.
2. Vận chuyển vật tư tại công trường
Tại các công trường xây dựng, việc đưa vật tư đến một vị trí cụ thể đôi khi gặp khó khăn do:
- Địa hình chưa hoàn thiện.
- Không có đường vận chuyển thuận lợi.
- Không gian thi công hạn chế.
- Công trình nằm ở vị trí cao hoặc sâu trong khu vực địa hình phức tạp.
Drone chở hàng có thể được xem xét để vận chuyển các loại vật tư phù hợp đến khu vực thi công.
Đối với những nhiệm vụ yêu cầu đưa hàng xuống mà không cần hạ cánh, giải pháp máy bay nâng hạ vận chuyển có thể mang lại thêm phương án khai thác.
👉 Xem thêm giải pháp máy bay nâng hạ vận chuyển của AGTEK
👉 Xem thêm máy bay vận chuyển hàng hoá DJI FLYCART 100
3. Vận chuyển vật tư trong nông nghiệp
Tại các vùng sản xuất có địa hình rộng hoặc chia cắt, drone có thể được nghiên cứu để vận chuyển:
- Vật tư sản xuất.
- Thiết bị nhỏ.
- Dụng cụ.
- Hàng hóa nông nghiệp.
So với việc di chuyển hoàn toàn bằng phương tiện mặt đất, vận chuyển bằng drone có thể tạo thêm lựa chọn cho những vị trí khó tiếp cận.
4. Hỗ trợ logistics tại khu vực hạ tầng hạn chế
Tại những khu vực chưa có hệ thống giao thông hoàn chỉnh, việc vận chuyển hàng hóa có thể cần nhiều bước trung chuyển.
Drone vận chuyển hàng hóa có thể được sử dụng như một mắt xích bổ sung trong hệ thống logistics.
Thay vì thay thế toàn bộ xe tải hoặc phương tiện vận tải truyền thống, drone có thể đảm nhiệm chặng cuối hoặc những chặng đặc thù mà phương tiện mặt đất khó thực hiện.
5. Hỗ trợ cứu hộ và hậu cần khẩn cấp
Trong các tình huống như thiên tai, sạt lở hoặc ngập lụt, một số tuyến đường có thể bị chia cắt.
Khi đó, khả năng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không có thể hỗ trợ đưa các vật phẩm cần thiết đến khu vực phù hợp, tùy thuộc điều kiện thời tiết, địa hình, tải trọng và quy định vận hành.
Ưu điểm của máy bay vận chuyển hàng hóa
Không phụ thuộc hoàn toàn vào đường bộ
Một trong những ưu điểm đáng chú ý của drone vận chuyển là khả năng di chuyển trên không.
Điều này giúp giảm sự phụ thuộc vào mạng lưới đường bộ trong một số nhiệm vụ đặc thù.
Khả năng tiếp cận khu vực khó
Drone có thể tiếp cận những vị trí mà xe tải hoặc các phương tiện mặt đất gặp khó khăn, đặc biệt khi địa hình có nhiều chướng ngại.
Cất cánh và hạ cánh thẳng đứng
Các mẫu UAV đa cánh quạt có thể cất và hạ cánh theo phương thẳng đứng.
Do đó, không nhất thiết phải xây dựng đường băng như đối với nhiều loại máy bay truyền thống.
Có thể đưa hàng đến vị trí hạn chế
Nếu được trang bị hệ thống nâng hạ phù hợp, drone có thể đưa hàng xuống từ trên không.
Điều này mở rộng khả năng ứng dụng tại những vị trí không thuận lợi cho việc hạ cánh.
Những yếu tố cần xem xét khi lựa chọn máy bay vận chuyển hàng hoá
Không phải drone nào cũng phù hợp để vận chuyển hàng hóa.
Doanh nghiệp cần xem xét nhiều yếu tố trước khi lựa chọn thiết bị.
Tải trọng
Đây là yếu tố đầu tiên cần xác định.
Thay vì chỉ quan tâm đến tải trọng tối đa, nên xác định khối lượng hàng hóa thực tế cần vận chuyển trong mỗi chuyến.
Khoảng cách vận chuyển
Cần tính toán cả chiều đi, chiều về, thời gian bay và điều kiện môi trường.
Khoảng cách lý thuyết của một thiết bị không đồng nghĩa với khoảng cách khai thác thực tế trong mọi tình huống.
Địa hình
Cùng một loại hàng hóa nhưng yêu cầu vận chuyển ở công trường, vùng núi, trang trại hoặc khu vực ven sông có thể hoàn toàn khác nhau.
Phương thức giao hàng
Nếu điểm nhận có mặt bằng phù hợp, drone có thể hạ cánh.
Nếu không có mặt bằng, hệ thống tời hoặc cơ cấu nâng hạ có thể là lựa chọn đáng xem xét.
Điều kiện thời tiết
Gió, mưa, nhiệt độ và các điều kiện môi trường khác có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành của UAV.
Vì vậy, việc đánh giá thiết bị cần dựa trên điều kiện thực tế của nhiệm vụ, thay vì chỉ dựa vào thông số trong điều kiện thử nghiệm.
Quy định vận hành
Hoạt động khai thác UAV cần tuân thủ các quy định pháp luật và yêu cầu quản lý bay hiện hành tại khu vực vận hành.
AGTEK cung cấp giải pháp máy bay vận chuyển hàng hóa
Đối với doanh nghiệp đang tìm hiểu việc ứng dụng UAV vào vận chuyển hàng hóa, việc lựa chọn một thiết bị phù hợp cần dựa trên nhiều yếu tố như tải trọng, khoảng cách, địa hình, phương thức giao hàng và yêu cầu vận hành.
AGTEK hiện phát triển nhóm giải pháp máy bay nâng hạ vận chuyển, hướng đến các bài toán vận chuyển hàng hóa tại những khu vực khó tiếp cận.
Thay vì chỉ lựa chọn thiết bị dựa trên một thông số riêng lẻ, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ bài toán thực tế:
Cần vận chuyển hàng gì → khối lượng bao nhiêu → đi bao xa → địa hình như thế nào → giao hàng bằng cách nào → tần suất vận hành ra sao.
Từ đó mới xác định được cấu hình UAV phù hợp.
