Flycam, drone và các loại tàu bay không người lái ngày càng được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, quay phim, khảo sát, kiểm tra công trình và các hoạt động thương mại.
Tuy nhiên, việc sử dụng phương tiện bay không người lái tại Việt Nam hiện được quản lý theo quy định pháp luật. Nghị định 288/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác, trong đó có các quy định về đăng ký, khai thác, sử dụng và đào tạo, cấp giấy phép điều khiển phương tiện bay. Nghị định được ban hành ngày 05/11/2025 và có hiệu lực cùng ngày.
Vậy giấy phép điều khiển phương tiện bay là gì? Ai cần giấy phép? Có những hạng giấy phép nào? Giấy phép điều khiển có thay thế giấy phép bay hay không? Hãy cùng tìm hiểu.
Giấy phép điều khiển phương tiện bay là gì?
Giấy phép điều khiển phương tiện bay là giấy tờ xác nhận người điều khiển đã đáp ứng các yêu cầu theo quy định để thực hiện việc điều khiển phương tiện bay thuộc phạm vi được cấp phép.
Theo mẫu giấy phép được ban hành kèm Nghị định 288/2025/NĐ-CP, giấy phép thể hiện các thông tin như họ tên, ngày sinh, quốc tịch, nơi cư trú, hạng giấy phép, thời hạn và các loại phương tiện bay được phép điều khiển.
Giấy phép được chia thành Hạng A và Hạng B, tương ứng với hình thức điều khiển bằng trực quan và bằng thiết bị.
Ai cần giấy phép điều khiển phương tiện bay?
Theo quy định được Chính phủ công bố, người trực tiếp điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 0,25 kg trở lên phải có giấy phép điều khiển bay quan sát bằng trực quan.
Đối với phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 2 kg trở lên, nếu thực hiện các trường hợp như bay ngoài tầm nhìn trực quan hoặc bay theo chương trình cài đặt sẵn thông qua bộ điều khiển trung tâm thì phải có giấy phép điều khiển bay quan sát bằng thiết bị theo quy định.
Ngoài yêu cầu về giấy phép, phương tiện bay cũng phải đáp ứng các điều kiện liên quan đến đăng ký và khai thác sử dụng.
Giấy phép điều khiển phương tiện bay gồm những hạng nào?
Theo mẫu giấy phép tại Nghị định 288/2025/NĐ-CP, giấy phép điều khiển phương tiện bay gồm 2 hạng: Hạng A và Hạng B.
Hạng A – Giấy phép điều khiển bay bằng trực quan
Hạng A áp dụng cho Giấy phép điều khiển bay bằng trực quan.
Đây là hình thức người điều khiển duy trì việc quan sát phương tiện bay trong quá trình vận hành theo các điều kiện được pháp luật quy định.
Với những người sử dụng drone trong các hoạt động như nông nghiệp, khảo sát hoặc dịch vụ, việc xác định phương tiện thuộc phạm vi nào và người điều khiển cần loại giấy phép nào cần căn cứ vào trọng lượng cất cánh, phương thức vận hành và điều kiện bay cụ thể.
Hạng B – Giấy phép điều khiển bay bằng thiết bị
Hạng B là Giấy phép điều khiển bay bằng thiết bị.
Theo quy định về điều kiện khai thác, trường hợp điều khiển phương tiện bay từ 2 kg trở lên, bay ngoài tầm nhìn trực quan hoặc bay theo chương trình cài đặt sẵn thông qua bộ điều khiển trung tâm thuộc trường hợp phải có giấy phép điều khiển bay quan sát bằng thiết bị theo quy định.
Giấy phép điều khiển phương tiện bay có phải là giấy phép bay không?
Không. Đây là hai loại giấy tờ có mục đích khác nhau.
Đây là điểm người sử dụng flycam và drone cần đặc biệt lưu ý.
Giấy phép điều khiển phương tiện bay
Giấy phép này liên quan đến người trực tiếp điều khiển phương tiện bay.
Có thể hiểu đơn giản:
Giấy phép điều khiển = điều kiện đối với người điều khiển.
Giấy phép bay
Giấy phép bay liên quan đến hoạt động bay cụ thể, bao gồm các yếu tố như khu vực, thời gian, độ cao và mục đích bay theo quy định.
Có thể hiểu:
Giấy phép bay = điều kiện đối với hoạt động bay cụ thể.
Do đó, việc một người đã có giấy phép điều khiển phương tiện bay không đồng nghĩa với việc mọi chuyến bay đều được phép thực hiện ở bất kỳ khu vực hoặc thời điểm nào.
Người điều khiển drone cần đáp ứng những điều kiện gì?
Bên cạnh yêu cầu về giấy phép, Nghị định 288/2025/NĐ-CP quy định một số điều kiện đối với việc khai thác, sử dụng phương tiện bay không người lái.
Theo thông tin được Chính phủ công bố, phương tiện bay phải có Giấy chứng nhận đăng ký hoặc Giấy chứng nhận đăng ký tạm thời còn hiệu lực. Người trực tiếp điều khiển phương tiện bay phải đáp ứng điều kiện về độ tuổi theo quy định và các yêu cầu liên quan đến chất có thể ảnh hưởng đến khả năng điều khiển.
Đối với phương tiện bay từ 0,25 kg trở lên, người điều khiển phải đáp ứng yêu cầu về giấy phép tương ứng với hình thức khai thác.
Giấy phép điều khiển phương tiện bay có thời hạn bao lâu?
Mẫu giấy phép được quy định tại Nghị định 288/2025/NĐ-CP có trường thông tin “Có giá trị đến”, thể hiện thời hạn của giấy phép.
Vì vậy, khi sử dụng giấy phép, người điều khiển cần kiểm tra thời hạn được ghi trực tiếp trên giấy phép và thực hiện thủ tục cấp đổi, cấp lại khi thuộc trường hợp pháp luật quy định.
Quy định mới có ý nghĩa gì đối với người sử dụng drone?
Việc ban hành Nghị định 288/2025/NĐ-CP tạo ra khung quản lý cụ thể hơn đối với tàu bay không người lái và phương tiện bay khác, bao gồm các nội dung về đăng ký, khai thác sử dụng, đào tạo và cấp giấy phép điều khiển.
Đối với người sử dụng drone, đặc biệt là drone phục vụ công việc chuyên nghiệp, việc nắm rõ các quy định trước khi vận hành sẽ giúp xác định đúng:
- Phương tiện có thuộc diện phải đăng ký hay không.
- Người điều khiển có cần giấy phép hay không.
- Cần loại giấy phép điều khiển nào.
- Hoạt động bay có cần giấy phép bay hay không.
- Khu vực dự kiến bay có thuộc khu vực hạn chế hoặc các khu vực cần tuân thủ điều kiện đặc biệt hay không.
- Các yêu cầu về thời gian, độ cao và mục đích bay.
Đặc biệt lưu ý khi sử dụng drone nông nghiệp
Drone nông nghiệp hiện được sử dụng cho nhiều hoạt động như phun thuốc, rải phân bón, khảo sát đồng ruộng và hỗ trợ sản xuất nông nghiệp.
Các dòng máy bay nông nghiệp có trọng lượng và phương thức vận hành khác nhau. Vì vậy, trước khi đưa thiết bị vào khai thác, người sử dụng cần xác định chính xác thông số của phương tiện và hình thức vận hành để thực hiện đúng các yêu cầu pháp luật liên quan.
Đối với doanh nghiệp cung cấp, phân phối hoặc đào tạo vận hành drone nông nghiệp, việc hướng dẫn khách hàng về đăng ký phương tiện, giấy phép điều khiển và các yêu cầu đối với hoạt động bay cũng là một phần quan trọng trong quá trình bàn giao và hỗ trợ sử dụng thiết bị.
6 lưu ý khi sử dụng flycam, drone
Để hoạt động với phương tiện bay đúng quy định, người sử dụng nên:
1. Tìm hiểu quy định trước khi mua và sử dụng
Không nên chỉ quan tâm đến thông số kỹ thuật của drone mà bỏ qua các yêu cầu pháp lý liên quan.
2. Xác định trọng lượng phương tiện
Trọng lượng cất cánh tối đa là một trong những yếu tố quan trọng để xác định yêu cầu đối với người điều khiển.
3. Kiểm tra yêu cầu về giấy phép điều khiển
Tùy phương tiện và phương thức vận hành, người điều khiển có thể phải đáp ứng yêu cầu về giấy phép điều khiển bằng trực quan hoặc bằng thiết bị.
4. Phân biệt giấy phép điều khiển và giấy phép bay
Hai khái niệm này không giống nhau. Có giấy phép điều khiển không đồng nghĩa với việc được tự do thực hiện mọi hoạt động bay.
5. Kiểm tra khu vực và điều kiện bay
Trước khi vận hành cần xác định khu vực, thời gian, độ cao và các điều kiện liên quan đến hoạt động bay.
6. Tuân thủ quy định an toàn
Drone cần được vận hành đúng điều kiện, đúng khu vực và đúng mục đích được phép nhằm bảo đảm an toàn cho người, tài sản và hoạt động hàng không.
Câu hỏi thường gặp về giấy phép điều khiển drone
Drone bao nhiêu kg thì phải có giấy phép điều khiển?
Theo thông tin hướng dẫn của Chính phủ về Nghị định 288/2025/NĐ-CP, người trực tiếp điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 0,25 kg trở lên phải có giấy phép điều khiển bay quan sát bằng trực quan theo quy định.
Giấy phép điều khiển phương tiện bay có mấy hạng?
Theo mẫu giấy phép tại Nghị định 288/2025/NĐ-CP, giấy phép gồm Hạng A – điều khiển bay bằng trực quan và Hạng B – điều khiển bay bằng thiết bị.
Có giấy phép điều khiển drone thì có được bay ở mọi nơi không?
Không. Giấy phép điều khiển liên quan đến người điều khiển, còn hoạt động bay phải tuân thủ các quy định riêng về khu vực, thời gian, độ cao, mục đích và cấp phép bay khi thuộc trường hợp phải xin phép.
Drone dưới 0,25 kg có cần giấy phép không?
Quy định về giấy phép điều khiển áp dụng đối với người trực tiếp điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 0,25 kg trở lên. Tuy nhiên, các điều kiện pháp lý khác đối với hoạt động sử dụng phương tiện bay vẫn cần được xem xét theo trường hợp cụ thể.
Nghị định 288/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?
Nghị định 288/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 05/11/2025 và có hiệu lực từ 05/11/2025.
Giấy phép điều khiển phương tiện bay là một nội dung quan trọng đối với người sử dụng flycam, drone và tàu bay không người lái tại Việt Nam.
Theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, quy định đã xác lập yêu cầu về điều kiện khai thác, đăng ký phương tiện cũng như đào tạo và cấp giấy phép điều khiển. Người sử dụng cần phân biệt rõ giấy phép điều khiển phương tiện bay với giấy phép bay, đồng thời kiểm tra các điều kiện áp dụng cho từng thiết bị và từng hoạt động bay cụ thể
