Quy định gắn mã số định danh cho thiết bị bay không người lái. Kinh nghiệm triển khai từ các nước phát triển

Trước bối cảnh Việt Nam sẽ áp dụng quy định Mã số định danh cho máy bay không người lái, chúng tôi nhận được khá nhiều câu hỏi từ người dùng, cũng như những băn khoăn nội tại rằng bản chất của việc gắn định danh này là gì, việc triển khai, áp dụng ở các nước ra sao..

Do đó dưới đây, Agtek có tìm hiểu, tổng hợp thông tin bài viết Quy định gắn mã số định danh cho thiết bị bay không người lái. Kinh nghiệm triển khai từ các nước phát triển gửi đến quý khách hàng cùng tham khảo.

1. Bản chất của việc định danh phương tiện bay không người lái

Quy định gắn mã số định danh cho thiết bị bay không người lái (UAV/drone) là xu hướng quản lý hàng không bắt buộc trên toàn cầu nhằm đảm bảo an ninh không phận, trật tự xã hội và tạo hành lang phát triển kinh tế tầm thấp (Low-altitude economy).

Từ việc cấp mã định danh này, cơ quan quản lý có thể kiểm tra, giám sát được Số lượng thiết bị bay đang vận hành, ai là chủ sở hữu phương tiện bay, phương tiện đang bay ở khu vực nào…

Quy chuẩn định danh hiện đại kết hợp hai hình thức song song:

• Định danh vật lý (Physical ID): Số đăng ký hoặc tem mã QR được in, dán trực tiếp lên thân vỏ phương tiện bằng vật liệu bền nhiệt, không thể tẩy xóa, giúp nhận dạng trực quan khi phương tiện hạ cánh hoặc gặp sự cố.

• Định danh từ xa (Remote ID – RID): Được xem như “biển số UAV kỹ thuật số”. Trong suốt thời gian bay, thiết bị tự động phát sóng vô tuyến (Bluetooth/Wi-Fi hoặc mạng di động) truyền đi các trường dữ liệu thời gian thực: mã định danh duy nhất của phương tiện, tọa độ vị trí, độ cao, vận tốc và vị trí của người điều khiển (phi công/trạm điều khiển mặt đất). Việc này giúp các cơ quan quản lý (ví dụ Quản lý không lưu UAV (UTM).

2. Quy định gắn mã số định danh UAV tại Việt Nam

Việt Nam đã hoàn thiện khung pháp lý về quản lý phương tiện bay không người lái thông qua Luật Phòng không nhân dân, Nghị định 288/2025/NĐ-CP và Thông tư 78/2026/TT-BCA của Bộ Công an:

• Mã định danh thống nhất toàn quốc: Mỗi phương tiện sau khi hoàn tất đăng ký được cấp một mã số định danh tương tự biển số xe theo cấu trúc chuẩn: AB - X - N1N2N3N4 - CD (trong đó AB là mã địa phương cấp tỉnh, X là phân loại phương tiện có gắn động cơ (C) hay không gắn động cơ (K), N1N2N3N4 là dãy số thứ tự từ 00000001 đến 99999999 và CD gán cho mã đối tượng sử dụng là Trong nước – TN, hay nước ngoài – NN).

• Gắn thiết bị quản lý hoạt động bay: Bên cạnh tem nhận diện vật lý dán trên thân máy bay, phương tiện bay bắt buộc phải tích hợp hoặc gắn thêm thiết bị giám sát hành trình và truyền dữ liệu nhận dạng về hệ thống quản lý điện tử của cơ quan chức năng.

• Số hóa dữ liệu đăng ký: Thông tin phương tiện gắn liền với danh tính chủ sở hữu (cá nhân hoặc tổ chức) trên hệ thống cơ sở dữ liệu của Bộ Công an và cơ quan quản lý không phận trực thuộc Bộ Quốc phòng.

• Quy định về đơn vị cấp và gắn mã số định danh cho UAV: Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ công an) sẽ chủ trì đầu tư, xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác, cấp quyển khai thác, quản lý Hệ thống đăng ký, quản lý phương tiện bay cho Công an các đơn vị, địa phương và kết nối với cơ sở dữ liệu có liên quan để thực hiện đăng ký và quản lý phương tiện bay thông qua thu thập, lưu trữ, cập nhật, xử lý, phân tích, tông hợp thông tin có liên quan đến phương tiện bay, hoạt động bay.

3. Kinh nghiệm triển khai từ các nước phát triển

Quốc gia / Khu vực	Cơ quan ban hành	Ngưỡng trọng lượng áp dụng	Phương thức triển khai kỹ thuật
Hoa Kỳ	FAA (Cục Hàng không Liên bang)	Từ 250g trở lên (hoặc mọi trọng lượng nếu bay thương mại Part 107)	Chuẩn ANSI/CTA-2063-A (chuỗi 20 ký tự). Áp dụng 3 cơ chế: Standard Remote ID (tích hợp sẵn), Broadcast Module (mô-đun rời cho thiết bị cũ) và vùng bay thể thao FRIA.
Liên minh Châu Âu	EASA (Cơ quan An toàn Hàng không EU)	Dán nhãn C1–C6 hoặc trên 250g (có cảm biến camera)	Direct Remote Identification (DRI) theo chuẩn mở ASD-STAN. Phi công đăng ký mã khai thác (Operator ID) nạp vào firmware; dữ liệu phát sóng trực tiếp qua Bluetooth/Wi-Fi beacon.
Nhật Bản	MLIT (Bộ Đất đai, Hạ tầng & Giao thông)	Từ 100g trở lên (Luật Hàng không Dân dụng)	Đăng ký trực tuyến qua nền tảng DIPS 2.0, cấp mã định danh nạp vào Remote ID và dán nhãn vật lý bên ngoài vỏ máy.
Trung Quốc	CAAC (Cục Hàng không Dân dụng)	Toàn bộ phương tiện dân dụng (kể cả dưới 250g)	Định danh bằng tên thật trên hệ thống UOM, bắt buộc in mã QR định danh dán ngoài và trang bị mô-đun phát thông số giám sát.

Mô hình kỹ thuật điển hình

1. Tiêu chuẩn hóa mã định danh (Serial Number Standard): Các nước đều chuẩn hóa cấu trúc chuỗi ký tự theo tiêu chuẩn quốc tế (ví dụ ICAO, ASTM F3411, CTA-2063-A) gồm mã định danh nhà sản xuất (4 ký tự đầu) và số seri duy nhất của thiết bị, giúp phân biệt rõ ràng giữa các hãng sản xuất trên toàn cầu.

2. Lộ trình chuyển tiếp linh hoạt: Cho phép các dòng drone đời cũ chưa có bộ phát sóng bên trong được gắn thêm một bộ phát rời (Broadcast Module) nhỏ gọn chạy pin độc lập, tránh tình trạng hàng loạt thiết bị của người dân bị vô hiệu hóa đột ngột.

3. Phân quyền truy cập thông tin để bảo vệ quyền riêng tư:

   • Tín hiệu phát sóng công khai qua ứng dụng di động chỉ hiển thị các thông số bay cơ bản (vị trí máy bay, độ cao, vận tốc, số định danh vô danh).

   • Dữ liệu định danh cá nhân (tên tuổi, địa chỉ, căn cước công dân của người sở hữu) được mã hóa an toàn trên máy chủ của cơ quan quản lý nhà nước; chỉ lực lượng thực thi pháp luật và an ninh hàng không mới có quyền giải mã, tra cứu.

4. Bài học thực tiễn cho lộ trình triển khai

• Tương thích với firmware nhà sản xuất: Ban hành quy chuẩn kỹ thuật tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế phổ biến (như ASTM F3411) để các nhà sản xuất drone dân dụng lớn có thể kích hoạt Remote ID trực tiếp qua các bản cập nhật phần mềm thay vì bắt buộc người dùng mua thêm thiết bị ngoài.

• Xây dựng cổng dịch vụ công một cửa (Single Window Platform): Tích hợp quy trình từ đăng ký cấp mã định danh phương tiện, kiểm định an toàn bay đến nộp đơn cấp phép bay vào một nền tảng số duy nhất để giảm bớt thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân.

• Cung cấp giải pháp mô-đun gắn ngoài giá rẻ, khối lượng nhẹ: Hỗ trợ cộng đồng chế tạo drone (DIY), nông nghiệp thông minh và flycam giải trí tiếp cận các mô-đun phát định danh có kích thước nhỏ dưới 20g để không làm giảm thời lượng pin hay hiệu suất bay.

Bài viết tham khảo

Hướng dẫn thủ tục đăng ký mã số định danh cho máy bay không người lái theo Thông tư 78/2026/TT-BCA